Wellbeing & Character Strengths – Một hành trình để hiểu mình, phát triển mình và truyền cảm hứng cho học sinh
“Muốn giúp một đứa trẻ trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, trước hết người lớn cũng cần học cách trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình” - Có lẽ đó là một trong những tinh thần sâu sắc nhất được gợi mở trong buổi tập huấn Wellbeing & Character Strengths (tạm dịch: Sức khỏe tinh thần và Điểm mạnh tính cách) dành cho đội ngũ giáo viên Việt Nam của Trường Nguyễn Siêu, diễn ra vào sáng thứ Bảy, ngày 10/10, với phần chia sẻ của thầy Duncan Gowen.
Hơn 100 giáo viên đã cùng hiện diện trong một không gian học tập không chỉ để tiếp nhận kiến thức, mà còn để dừng lại, quan sát chính mình và suy ngẫm về cách chúng ta đang sống, đang làm việc và đang tạo ảnh hưởng đến học sinh mỗi ngày.
Trong suốt buổi chia sẻ, thầy Duncan không đi theo cách truyền đạt một chiều. Thay vào đó, thầy liên tục đặt ra những câu hỏi, mở ra những góc nhìn và mời mỗi giáo viên tự tìm thấy câu trả lời từ chính trải nghiệm của mình.
Bởi đôi khi, những thay đổi có ý nghĩa trong giáo dục không bắt đầu từ một phương pháp mới, mà bắt đầu từ một sự thay đổi trong cách người thầy nhìn chính mình, nhìn học sinh và nhìn về cả 1 hành trình phía trước.
Bắt đầu bằng câu hỏi, không bắt đầu bằng đáp án
Buổi tập huấn của thầy Duncan bắt đầu bằng những câu hỏi. Trước vài bức tranh thầy đưa ra, thầy cô được hỏi mình thấy gì, nghĩ gì và liên tưởng đến điều gì. Câu hỏi sau đó đi gần hơn đến công việc hằng ngày: trong tuần vừa qua, điều gì ở học sinh đã để lại ấn tượng với thầy cô giáo?
Mỗi giáo viên có một cách nhìn, một trải nghiệm và một câu trả lời riêng. Nhưng chính cách bắt đầu ấy đã mở ra tinh thần của buổi tập huấn: trước khi tìm cách thay đổi học sinh, hãy thử nhìn lại cách mình đang nhìn học sinh. Trước khi nói về sự phát triển của người học, hãy dành thời gian để hiểu chính người đang đồng hành cùng họ.
Đó cũng là điểm khởi đầu của wellbeing.
Wellbeing: nền tảng để người dạy và người học cùng phát triển
Một học sinh cần gì để học tốt? Một giáo viên cần gì để dạy tốt? Có thể hai câu hỏi tưởng như khác nhau ấy lại gặp nhau ở một điểm chung: wellbeing – trạng thái hạnh phúc và khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và cảm xúc.
Trong cách tiếp cận của thầy Duncan, wellbeing không được đặt ra như một khái niệm xa rời công việc hằng ngày của người giáo viên. Ngược lại, thầy đưa wellbeing trở về với những câu hỏi rất gần gũi: Chúng ta đang ở trạng thái nào khi bước vào lớp học? Điều gì đang giúp chúng ta có năng lượng để làm công việc này? Và điều gì đang giúp học sinh thực sự sẵn sàng cho việc học?
Wellbeing không phải là yếu tố duy nhất quyết định chất lượng giáo dục. Nhưng wellbeing của người làm giáo dục là một trong những nền tảng quan trọng để kiến tạo chất lượng dạy và học.
Một học sinh tham gia tích cực vào việc học khi con cảm thấy an toàn, được tôn trọng và được tin tưởng. Khi ấy, con có thêm sự tự tin để đặt câu hỏi, thử sức, đối diện với sai lầm và bước ra khỏi vùng an toàn của mình.
Ở chiều ngược lại, một giáo viên có trạng thái tinh thần tích cực và nhận được sự giúp đỡ phù hợp cũng có thêm nguồn lực để chuẩn bị tốt hơn, lắng nghe sâu hơn, ứng xử linh hoạt hơn và kiên nhẫn hơn trong hành trình đồng hành cùng học sinh.
Vì thế, wellbeing của người dạy và người học không nên được nhìn như hai câu chuyện tách rời.
Tại buổi tập huấn, giáo viên mở lòng chia sẻ về những điều mình đang có, mình muốn thay đổi và mình sẽ thay đổi
Khi giáo viên có nền tảng về mặt cảm xúc và tinh thần tốt hơn, họ có thêm điều kiện để xây dựng một môi trường học tập tích cực; khi học sinh được học tập trong một môi trường an toàn và nâng đỡ, các em cũng có thêm cơ hội để phát triển. Đây là một mối quan hệ hai chiều, trong đó người thầy không đứng ngoài quá trình phát triển của học sinh, mà chính mình cũng là một phần của quá trình ấy.
Điều này cũng tạo nên một nền tảng quan trọng để HPL (High Performance Learning) có thể phát huy trong lớp học: một học sinh sẽ có thêm cơ hội vươn tới những giới hạn cao hơn khi con cảm thấy đủ an toàn để thử thách bản thân, đủ tự tin để đối diện với sai lầm và tin rằng mình có khả năng tiến bộ.
Vậy làm thế nào để tạo dựng một môi trường lớp học tích cực và hạnh phúc? Mô hình PERMA đưa ra năm yếu tố cụ thể để thầy cô đối chiếu vào lớp học của mình.
Mô hình PERMA: năm yếu tố tạo nên một môi trường lành mạnh
Để hiểu rõ hơn về wellbeing, đội ngũ giáo viên Nguyễn Siêu đã cùng nhau tìm hiểu vè mô hình PERMA của nhà tâm lý học và giáo dục người Mỹ Martin Seligman. Mô hình này dựa trên tâm lý học tích cực và mô tả hạnh phúc qua năm yếu tố:
☑️ P – Positive Emotions (Cảm xúc tích cực)
☑️ E – Engagement (Sự gắn kết)
☑️ R – Positive Relationships (Các mối quan hệ tích cực)
☑️ M – Meaning (Ý nghĩa)
☑️ A – Accomplishment (Thành tựu)
Từ khung tham chiếu này, thầy Duncan đưa những khái niệm tưởng như mang tính lý thuyết trở về với những câu hỏi rất thực tế. Đồng thời, những câu hỏi ấy cũng có thể được đặt ngược lại cho chính giáo viên.
Gọi tên điểm mạnh để hiểu mình và hiểu người khác
Để làm quen với hệ thống VIA, thầy cô được chia nhóm và cùng nhau phân loại 24 thẻ điểm mạnh vào sáu nhóm tính cách: Trí tuệ, Can đảm, Nhân văn, Công bằng, Điều độ và Siêu việt.
Các thầy cô giáo cùng nhau tìm hiểu và phân loại 24 điểm mạnh vào 6 nhóm tính cách phù hợp
Từ những tấm thẻ, câu chuyện dần trở về với chính mỗi người. Ai cũng sở hữu cả 24 điểm mạnh, nhưng cách chúng hiện diện và được sử dụng ở mỗi người lại khác nhau. Có người nổi bật ở sự tò mò và ham học hỏi, có người mạnh về kết nối và lòng trắc ẩn; có người lại tìm thấy thế mạnh của mình ở sự kiên trì, công bằng hay khả năng lãnh đạo...
Nhận ra những khác biệt ấy cũng là lúc mỗi giáo viên có cơ hội nhìn mình rõ hơn: mình đang có những nguồn lực nào, chúng thường được phát huy trong hoàn cảnh nào, và mình có thể sử dụng chúng hiệu quả hơn ra sao trong việc dạy và học. Cách nhìn ấy cũng phù hợp với tinh thần HPL - tin vào khả năng phát triển của mỗi người, và tạo cơ hội để mỗi người nhận ra mình có thể làm tốt hơn, tiến xa hơn từ chính những gì mình đang có.
Có lẽ, điều đẹp nhất của hành trình Wellbeing và Character Strengths là khi những điều được khám phá về chính mình bắt đầu hiện diện trong cách chúng ta nhìn và đồng hành cùng học sinh. Bởi giáo dục không chỉ là trao cho học sinh những điều các em cần biết, mà còn là giúp các em nhận ra mình là ai, mình có thể trở thành ai và mình có những điểm mạnh nào để bước tiếp.
Và hành trình ấy, có lẽ, luôn bắt đầu từ chính người thầy.
.png)
.png)
.jpg)
.jpeg)