Thẩm thấu triết lý HPL trong dạy học: Từ thay đổi tư duy đến chuyển đổi thực tế

Trong bối cảnh giáo dục không ngừng đổi mới, việc dạy và học được nhìn nhận lại không chỉ ở nội dung mà còn ở cách tổ chức quá trình học tập. Thời gian qua, Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu đã triển khai các buổi tập huấn về triết lý HPL nhằm từng bước hiện thực hóa định hướng dạy học trong toàn trường. Tại buổi tập huấn ngày 04/04/2026, giáo viên tiếp cận định hướng chuyển từ “dạy kiến thức” sang thiết kế trải nghiệm học tập, giúp học sinh hiểu cách học và phát triển tư duy.

Chia sẻ tại buổi tập huấn, cô Nguyễn Thị Minh Thúy - Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu - nhấn mạnh: “Sự thay đổi trong cách giảng dạy cần bắt đầu từ tận gốc và phải là sự thay đổi tư duy của tất cả mọi người trong môi trường giáo dục.” Cô cũng khẳng định rằng sự thay đổi này cần được thực hiện đồng bộ trong cách dạy, cách học và cách mỗi cá nhân nhìn nhận lại vai trò của mình trong quá trình giáo dục.

Trong khuôn khổ của buổi tập huấn, tập thể giáo viên được làm rõ cách xây dựng một bài học thẩm thấu triết lý HPL. Đây không chỉ là việc hoàn thành nhiệm vụ học tập, mà còn là quá trình học sinh được đặt vào các tình huống buộc phải suy nghĩ, giải thích cách tiếp cận, so sánh các phương án và rút ra bài học cho bản thân. Quá trình học vì thế không còn là tiếp nhận thụ động mà trở thành hành trình chủ động, có ý thức và có phản tư.

Một nội dung trọng tâm của buổi tập huấn là cách thẩm thấu giá trị của triết lý HPL thông qua việc điều chỉnh câu hỏi, thiết kế nhiệm vụ và tổ chức lớp học. Giáo viên đóng vai trò dẫn dắt bằng hệ thống câu hỏi giúp học sinh đi qua ba giai đoạn: Lập kế hoạch (plan), tự theo dõi (monitor) và tự đánh giá (review). Những câu hỏi như “Con sẽ bắt đầu từ đâu?”, “Cách con đang làm có hiệu quả không?” hay “Nếu làm lại, con sẽ thay đổi điều gì?” được nhấn mạnh như những công cụ quan trọng để hình thành tư duy học tập bền vững.

Bên cạnh đó, giáo viên cũng được tiếp cận với phương pháp làm mẫu tư duy (think aloud), trong đó không chỉ đưa ra đáp án mà còn minh họa cách suy nghĩ, cân nhắc và đi đến kết luận. Điều này giúp học sinh hiểu được “quá trình tư duy”, từ đó học được cách học một cách chủ động hơn.

Một điểm đáng chú ý khác là hoạt động dự giờ được định hướng đổi mới theo hướng quan sát đồng nghiệp để cùng phát triển chuyên môn (peer observation), tập trung vào hai câu hỏi cốt lõi: “Tôi học được gì từ đồng nghiệp?” và “Tôi có thể chia sẻ bài học kinh nghiệm gì cho đồng nghiệp?”

Buổi tập huấn đã góp phần làm rõ rằng việc triển khai triết lý HPL không phải là thay đổi hình thức, mà là một sự chuyển dịch sâu sắc trong tư duy dạy và học. Khi giáo viên thay đổi cách đặt câu hỏi, cách tổ chức hoạt động và cách nhìn nhận quá trình học tập, lớp học sẽ trở thành môi trường nuôi dưỡng năng lực tự học, tư duy phản biện và sự phát triển bền vững của học sinh.